ماده ۳۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی

حکم دادگاه حضوری است مگر اینکه خوانده یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و به طورکتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.

بررسی ماده 303 قانون آئین دادرسی مدنی محتاج رسیدگی به مقدمات آن نیز هست که ذیلا به طور کاملا مختصر به توضیح ان ها می پردازیم.

حکم چیست؟

ابتدائا باید دانست که منظور از حکم آرائی است که قاطع دعوا بوده و فصل خصومت نمایند فلذا با این تعریف باید به این نکته توجه نمود که حضوری و غیابی بودن از اوصاف حکم است و این مورد شامل قرار نمی شود.

خصوصیات حکم چیست؟

از خصوصیات و ویژگی های دیگر حضوری بودن حکم آن است که اطلاق انواع حضوری و غیابی بودن تنها برای خوانده که با ابلاغیه از دعوا مطلع می شود معنا پیدا می کند و

حکم همیشه برای خواهان حضوری تلقی می گردد

به این علت که این خود اوست که مطالبه کننده دعوا بوده و فرض عدم اطلاع از دعوای مطرح شده توسط او غیر قابل تصور است.

در چه مواردی حکم غیابی است؟

ماده 303 در 3 مورد حکم حضوری را که مبنا و اصل قرار گرفته است برای خوانده غیابی اعلام نموده که عبارتند از:

خوانده یا وکیل یا قائم مقام یا نماینده قانونی وی:1- در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده

2-و به طورکتبی نیز دفاع ننموده باشد

3-و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.

بنابراین حضور خوانده یا …. در جلسه ایی که «جلسات دادگاه»تلقی نمی گردد باعث حضوری شدن نیست فلذا حضور ور در قرار معاینه محلی و تحقیق محلی باعث حضوری شدن حکم نخواهد شد و همچنین به نظر می رسد حضور وی در محل دادگاه برای رونوشت گرفتن از پرونده نیز شامل«جلسات دادگاه» نبوده و حضوری تلقی نمی گردد.

در همین راستا باید دانست که دفاع شفاهی نیز طبق این ماده باعث حضوری تلقی شدن حکم نمی گردد بنابراین اگر خوانده برای رونوشت اخذ کردن از پرونده و یا در زمانی خارج از وقت مقرر جلسات دادگاه به دادگاه مراجعه نموده و شفاها با قاضی پرونده نیز صحبت نماید علارغم دفاع نمودن وی، طبق اصل تفصیر مضیق به نفع متهم و نص ماده 303 ق.آ.د.م این مورد هم باعث حضوری تلقی شدن حکم نخواهد بود.

اخطاریه حضور به خوانده نیز باید ابلاغ واقعی شده باشد بنابراین ابلاغ غیر واقعی و ابلاق قانونی باعث حضوری تلقی شدن نخواهد بود فلذا اگر ابلاغ به رئیس اداره شده باشد یا ابلاغ به یکی از بستگان صورت پذیرفته باشد و یا ابلاغ به صورت الصاق در محل بوده باشد با ملاک قراردادن ماده 83 ق.آ.د.م نیز ابلاغ قانونی در صورتی دارای اعتبار است که اطلاع مخاطب«یعنی خوانده» از مفاد اخطاریه برای دادگاه احراز گردد و در صورت احراز نیز رای وجود شرائط، رای صادره غیابی خواهد بود.